Παρασκευή, 13 Ιουνίου 2014

Βυζαντινά - Μεσαιωνικά Καστροχώρια: Aνάβατος, Χίος


 

 Ανάβατος: Ο... Μιστράς του Αιγαίου
16 χιλιόμετρα από την πόλη της Χίου, χτισμένος σε έναν κωνικό βράχο 450 μέτρων πάνω από τη θάλασσα, απρόσιτος από τα νότια και δυτικά και με μια μόνο πρόσβαση από τα βόρεια
 
 
 
          Η βόρεια Χίος διαφέρει σημαντικά από τη νότια πλευρά του νησιού, από την άποψη του φυσικού περιβάλλοντος και της παραγωγικότητας. Τα χωριά είναι μικρά και απομονωμένα και πάντα μακριά από τη θάλασσα.
 
Ανάβατος: Ο... Μιστράς του Αιγαίου
 
 
             Ο Ανάβατος, το πιο διάσημο μνημείο της Χίου, βρίσκεται 16 χιλιόμετρα από την πόλη της Χίου και έχει χτιστεί σε έναν κωνικό βράχο 450 μέτρων πάνω από τη θάλασσα, με απόκρημνες προς τα νότια και δυτικά και με μια μόνο πρόσβαση προς βόρεια.
          Οι άνθρωποι επωφελήθηκαν από τη φυσική οχύρωση αυτού του βράχου και το ενδυνάμωσαν με έναν κυκλικό τοίχο που περιλαμβάνει τα σπίτια που φαίνεται να είναι συγκολλημένα το ένα με το άλλο. Μαζί με τον βράχο, το χωριό διαμορφώνει την αμυντική περίμετρο του κάστρου.
         Τα 400 σπίτια μέσα από τα τείχη ήταν στενά και κατασκευασμένα από γκρι πέτρα με επίπεδες ξύλινες σκεπές, χαμηλές πόρτες, μικροσκοπικά κυρτά παράθυρα και ξύλινες βεράντες.
         Το χωριό εγκαταλείφθηκε μετά τις φοβερές σφαγές του 1822 και σήμερα αποτελεί εθνικό μνημείο για όλους τους Χιώτες αλλά και τους Ελληνες γενικότερα.
 
Ανάβατος: Ο... Μιστράς του Αιγαίου
           Αν και ο Ανάβατος σήμερα είναι εγκαταλειμμένος, όπως και τα περισσότερα χωριά της Βόρειας Χίου, διατηρείται ένας σημαντικός αριθμός σπιτιών όπως επίσης και το θαυμάσιο κτίριο των τριών ορόφων, όπου στεγάζονταν το ελαιοτριβείο, το Σχολείο και η εκκλησία του Ταξιάρχη και της Παρθένου Μαρίας.
          Ο επισκέπτης μπορεί να φθάσει στον Ανάβατο σε 45 λεπτά ακολουθώντας μια εξαιρετική διαδρομή που συνδέει το ομώνυμο χωριό με την πόλη της Χίου. Υπάρχει επίσης μονοπάτι που προσφέρεται για ανάβαση στο δάσος που ξεκινάει από το βουνό Προβατάς και οδηγεί στον Ανάβατο. Οι ελάχιστοι κάτοικοι σήμερα υποδέχονται τους επισκέπτες στο κάτω μέρος του οικισμού. Το καφενείο του χωριού προσφέρει ωραία σπιτικά γλυκά και ουζομεζέδες χειμώνα - καλοκαίρι.
 
Ανάβατος: Ο... Μιστράς του Αιγαίου
 
          To  χωριό έχει μεγάλη ιστορία σε όλες τις χρονικές περιόδους του νησιού. Στον Ανάβατο ανήκει η Ελίντα, η παραλία και λιμάνι στο παρελθόν του Αναβάτου. Στη βορεινή άκρη της Ελίντας καμαρώνει η βίγλα. Από εδώ οι κάτοικοι του Αναβάτου επιτηρούσαν το πέλαγος και συμμετείχαν στο αμυντικό δίκτυο του νησιού, για να προστατευτούν έγκαιρα από τους πειρατές και άλλους κατακτητές.
           Ο οικισμός - μνημείο με τα πυργωτά σπίτια του, τις αψίδες και τα κατακόρυφα σχεδόν καλντερίμια του, είναι ένα ποίημα ομορφιάς.
 
 
Οχυρό από τη... φύση του

 

Ανάβατος: Ο... Μιστράς του Αιγαίου
 
            Από τα ορατά κατάλοιπα μπορούμε να τοποθετήσουμε τουλάχιστον την Ακρόπολη του Αναβάτου στους μετά τον 15ο αιώνα χρόνους. Η έρευνα η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη πιθανόν να αποκαλύψει ίχνη προηγούμενων εποχών, αφού πρόκειται για μια θέση οχυρή από τη φύση της.

         Πυρήνας του Αναβάτου πρέπει να θεωρηθεί ο πύργος του οποίου η μετεξέλιξη σε ναό των Ταξιαρχών σώζεται ακόμη. Τριγύρω του υπάρχει μια οχύρωση που ακολουθεί την κλίση και τη μορφολογία του εδάφους που έκλεινε με πύλη.
 
Ανάβατος: Ο... Μιστράς του Αιγαίου
 
 
       Τα  μετέπειτα χρόνια αναπτύσσεται γύρω από το κάστρο ο οικισμός, ο γνωστός με το όνομα παλιός Ανάβατος, ο οποίος επίσης έκλεινε με δεύτερη πύλη, ίχνη της οποίας (παραστάδες κ.ά.) σώζονται και σήμερα.
          Μετά το 18ο αιώνα φαίνεται ότι οι Αναβατούσοι επιβιώνουν στο άγονο και ορεινό χωριό τους εργαζόμενοι ως υλοτόμοι - κάτι που έκαναν μέχρι και τελευταία - και ως εργάτες στα οθωμανικά κρατικά ναυπηγεία της Πόλης. Αμέσως μετά ήλθε η σφαγή, η ολική καταστροφή και η λήθη. Η χαριστική για τον Ανάβατο, υπήρξε ο σεισμός του 1881.
 
 
Ανάβατος: Ο... Μιστράς του Αιγαίου
 
 
 
Αναστήλωση, ανασκαφή, γιορτές και πανηγύρια
 

 
              Στον Ανάβατο λειτουργούσε σχολείο μέχρι και τις αρχές της δεκαετίας του 50. Η αναστήλωση και ανασκαφή στο κάστρο που ξεκίνησε με πρωτοβουλία του Δήμου και του Υπ. Πολιτισμού, έφερε στην επιφάνεια νομίσματα διαφόρων εποχών και δεκάδες θαμμένα σπίτια βόρεια της εκκλησίας της Παναγιάς, η οποία αναστηλώθηκε.
               Ο    Παλιός Ταξιάρχης, παλαιός πύργος, βρίσκεται σε στάδιο αναστήλωσης. Η επίσκεψη στο κάστρο -που είναι ακόμα εργοτάξιο- γίνεται με προσοχή και όταν ο φύλακας της 3ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων (τηλ. 22710 44238-44738) βρίσκεται εκεί, συνήθως μεταξύ 10:00-14:00 τους θερινούς μήνες. Τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο αξίζει να ακολουθήσετε τις ξεναγήσεις της Εταιρείας Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης ΕΝΑ Χίου (τηλ. 22710 44830).
 
 
Ανάβατος: Ο... Μιστράς του Αιγαίου
 
 
       Για τη   μεσαία ζώνη, δηλαδή τα κτίσματα δεξιά και αριστερά από τα σκαλιά που οδηγούν στο κάστρο δεν έχει καθοριστεί ακόμα η πιθανή χρήση. Στην κάτω ζώνη, γύρω από πλατεία του χωριού, υπάρχουν ήδη κατοικίες και ένα καφενείο του Γιάννη Φισφή (τηλ. 22710 26299) πάνω από το οποίο βρίσκεται και το δημοτικό κατάστημα.
           Αν    και    ο Ανάβατος είναι ουσιαστικά ακατοίκητος, οι γιορτές και τα πανηγύρια όμως δεν λείπουν. Οπως του Ιωάννου του Ευαγγελιστού την 8η Μαϊου και την 26η Σεπτεμβρίου στην πηγή του νερού απ όπου υδρεύεται το χωριό και στις 8 Νοεμβρίου η χωριοεκκλησιά γιορτάζει πανηγυρικά.
 
 
Ανάβατος: Ο... Μιστράς του Αιγαίου
         Παλιότερα αλλά και τα τελευταία χρόνια το εκκλησίασμα συνέτρωγε με τον παπά και τους επιτρόπους το παραδοσικό κατσικοπίλαφο. Η διαδρομή από την πόλη της Χίου, αν και με αρκετές στροφές, είναι εύκολη. Τη δασώδη έκταση διακόπτει απότομα ο απόκρημνος βράχος με τον οικισμό.
Η ανάβαση στον... Ανάβατο, ειδικά τους καλοκαιρινούς μήνες, ίσως κουράζει λίγο, αποζημιώνει όμως τον επισκέπτη τον μοναδικό τοπίο, τόσο απόκρημνο και δύσβατο. Είναι μια αίσθηση που μόνο από κοντά νιώθει κανείς. Του κινδύνου και της ελευθερίας. Του απροσπέλαστου και της απομόνωσης. Το λέει και το όνομα, που υποδηλώνει το αδύνατο της ανάβασης.
 
 
Ανάβατος: Ο... Μιστράς του Αιγαίου
 
 
                    αναδημοσίευση από το  ΕΘΝΟΣ

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου