Δευτέρα, 10 Φεβρουαρίου 2014

Tα ψηφιδωτά μωσαϊκά της Πόλης- Θεόδωρος Μπουφίδης


        



          Δεν υπάρχει μεγαλύτερη χαρά να ανακαλύπτω ή να επισκέπτομαι καινούρια μέρη στην πόλη της καρδιάς μου. Εξάλλου η Πόλη προσφέρει τέτοιες είδους συγκινήσεις αφού η ένδοξη πορεία της ανα τις χιλιετίες και η ιδιαιτερότητά της είναι απίστευτά σπουδαίες και όπως τότε, έτσι και τώρα την νοιώθω σαν να είναι το κέντρο του κόσμου.
            Ένα από τα μέρη που παραδόξως δεν είχα ακόμη επισκεφθεί ήταν το μουσείο των ψηφιδωτών μωσαϊκών και τούτη την φορά είχε έρθει η στιγμή να βρεθώ στον χώρο που εκθέτει αυτά τα σπουδαία κομψοτεχνήματα.
            Γενικά υπήρχε ανέκαθεν πρόβλημα ανεύρεσης τέτοιων αρχαιολογικών θυσαυρών διότι κάθε φορά που η Πόλη άλλαζε την ρυμοτομία της, ανυψώνονταν, αφού τα πάντα χτίζονταν πάνω στα ήδη υπάρχοντα. Δεν θα είναι λοιπόν υπερβολή αν αποδεχτείτε την άποψή μου ότι 3-4 μέτρα κάτω από την επιφάνεια υπάρχει μία ακόμη Κωνσταντινούπολη (δες κι εδώ). Τα περισσότερα από αυτά τα κειμήλια βρίσκονταν για αιώνες στην αφάνεια και μόνον μετά την ίδρυση του τουρκικού κράτους ξεκίνησαν οι ενέργειες και οι εργασίες ανασκαφής και αποκατάστασης τους.


    Tα ψηφιδωτά μωσαϊκά της Πόλης


      Ψηφιδωτά από το μεγαλοπρεπές αυτοκρατορικό παλάτι
                Το αυτοκρατορικό παλάτι κάλυπτε μια τεράστια έκταση από την Αγία Σοφία ως τον Ιππόδρομο και όλη την περιοχή εως και τα θαλλάσια Τείχη της Προποντίδας. Συνολικά 4 χιλιάδες τετραγωνικά μέτρα ήταν η έκτασή του και σχεδόν η μισή επιφάνεια καλύπτονταν από τα υπέροχα μωσαϊκά. Τα περισσότερα από αυτά καλλιτεχνήθηκαν μετά το 532 μ.Χ. και την τρομερή Στάση του Νίκα με τις φθορές που προξένησε στον χώρο του παλατιού.


Μωσαικό με έμφαση στην λεπτομέρεια

           Συνολικά απεικονίζονται 150 άνθρωποι και ζώα, με την επιρροή της διακόσμησης να αντλείται από την φύση αλλά και τις ανθρώπινες δραστηριότητες όπως το κυνήγι, διάφορα παιχνίδια, βουκολικές εικόνες καθώς και μυθολογικά στοιχεία με τον Διόνυσο να κυριαρχεί ως φιγούρα. Η μεγαλύτερη ενωμένη επιφάνεια που διασώθηκε έχει διαστάσεις περίπου 6x2 μέτρων και περιτριγυρίζεται από ένα πλαίσιο με ψηφιδωτά φύλλα ακάνθου (είναι τα ίδια φύλλα που συνοδεύουν την γλυπτή διακόσμηση του κορινθιακού κιονόκρανου).


                                Η μεγαλύτερη επιφάνεια που διασώθηκε αναπόσπαστη


             Για την έκταση των περίπου 1800 τετραγωνικών μέτρων επιφανείας που κάλυπταν τα μωσαικά, δραστηριοποιήθηκαν οι καλύτεροι μάστορες και τεχνίτες της εποχής από όλα τα μήκη και τα πλάτη της Αυτοκρατορίας. Τα νούμερα εντυπωσιάζουν καθώς σύμφωνα και με τους δικούς μου υπολογισμούς χρειάστηκαν γύρω στις 80 εκατομμύρια ψηφίδες ώστε με το μέθεγος του μισού εκατοστού που έχουν, να καλύψουν όλη αυτή την έκταση.
                Η τέχνη του μωσαικού εκτός από απίστευτα δύσκολη καλλιτεχνία, απαιτούσε και καλές τεχνικές γνώσεις. Έτσι για την κατασκευή του μωσαικού ήταν απαραίτητη η χρήση 3 στρώσεων. Το κονίαμα ήταν η πρώτη στρώση και αποτελούνταν από ένα μείγμα λεπτοκοκκινης άμμου, νερού και κονίας. Η δεύτερη στρώση ήταν μια ένωση πηλού, χώματος και θραυσμάτων τούβλου και τελικά πάνω σε αυτά τα 2 στοιχεία, έρχονταν να "ξαπλώσουν" οι ψηφίδες με μαεστρία που ξεφεύγει από τα όρια της οικοδομικής εργασίας και φτάνει στο στάδιο της υψηλής καλλιτεχνικής έκφρασης.


            Μία απεικόνιση μου κέντρισε ιδιαίτερα την περιέργεια και με θαυμασμό παρατήρησα την παρουσία της Μινωικής Κρήτης στο μωσαϊκό του βυζαντινού παλατιού. Ο Γρύπας, το μυθικό ζώο που υπάρχει στο παλάτι της Κνωσού, βρίσκεται και εδώ, κοσμώντας κάποτε και το παλάτι της Πόλης. Με φτερά αετού, κορμί και κεφάλι άγριου ζώου και συνήθως με ουρά φιδιού, ο Γρύπας συμβόλιζε την κυριαρχία στον στον ουρανό, γή, έδαφος και την αρμονία της φύσης.



                              Το μωσαικό που με ταξίδεψε στο παλάτι του Μίνωα




      
           Η τέχνη της ψηφίδας με εκπληκτική μαεστρία και μεγαλοπρέπεια. Δημιουργία με ακρίβεια χιλιοστών

            Τα ψηφιδωτά--μωσαϊκά είναι μια απόδειξη της αίγλης και της δόξας του Βυζαντίου και σίγουρα σε αυτά περπάτησαν τόσοι σπουδαίοι άνθρωποι, που με τις αποφάσεις και τις στάσεις τους διαμόρφωσαν το παγκόσμιο γίγνεσθαι. Αυτά με την σειρά τους πέρασαν εκτός από αιώνες ακμαιότητας, πολλές καταπονήσεις από φυσικά φαινομενα, κτιριακές αλλοιώσεις, την φθορά που προκαλεί ο αδυσώπητος χρόνος, Αλώσεις, καταστροφές και έφθασαν στα όρια της πλήρης εξαφάνισης. Μερικά από αυτά τα αρχαιολογικά έργα τέχνης επέζησαν και έστω και έτσι κατάφερα να πάρω μια αίσθηση από την μεγαλοπρέπεια του βυζαντινού παλατιού και να αφήσω πίσω μου τα ψηφιδωτά μωσαϊκά με μια γεύση καλαισθησίας που, εκτός των άλλων, πάντα μου αφήνει η επαφή με τον βυζαντινό κόσμο.


Ευχαριστώ το καλό φίλο Θεόδωρο Μπουφίδη  που από την καταπληκτική του σελίδα <<Τι χαμπέρια απο την Πόλη>>, δανείστηκα τη συγκεκριμένη δημοσίευση

http://tixamperiaapothnpolh.blogspot.com/

 

Ένα εξαιρετικό βίντεο του ζωγράφου Δημήτρη Σκουρτέλη για τη ψηφιδωτή διακόσμηση του Ιερού Παλατιού της Βασιλεύουσας



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου